Ngân hàng mở và chiến lược tài chính toàn diện
1. Ngân hàng mở là gì? Ngân hàng mở cho phép bên thứ ba truy cập vào dữ liệu tài chính như tài khoản vãng lai, tài khoản thẻ, tài khoản tiết kiệm, thông tin vay và thông tin KYC. Ở một số thị trường như châu Âu, ngân hàng mở còn cho phép truy cập vào tài khoản ngân hàng để khởi tạo thanh toán, hay còn gọi là thanh toán mở. Ngân hàng mở thường gắn liền với các yêu cầu pháp lý cho phép bên thứ ba truy cập vào tài khoản ngân hàng. Điều này nổi bật nhất ở Vương quốc Anh, nơi “Ngân hàng Mở là chương trình quốc gia thực hiện các yêu cầu pháp lý về quyền truy cập vào tài khoản vãng lai. Tuy nhiên, ngân hàng mở (hay rộng hơn là tài chính mở) cũng được hiểu là sự phát triển của một hệ sinh thái tài chính mới dựa trên kết nối giữa các tổ chức tài chính và doanh nghiệp, được hỗ trợ bởi API. Các tổ chức tài chính đang cho phép các công ty fintech và các doanh nghiệp khác tích hợp các dịch vụ tài chính vào đề xuất cho khách hàng của họ, cung cấp quyền truy cập vào dữ liệu ngân hàng và cung cấp toàn bộ dịch vụ ngân hàng thông qua API. 2. Ý nghĩa của Ngân hàng mở và các yếu tố thúc đẩy Ngân hàng mở Ý nghĩa của Ngân hàng mở Ngân hàng mở tập trung phục vụ người tiêu dùng, lấy công nghệ API hoặc SDK làm nền tảng cốt lõi và hoạt động trong hệ sinh thái tài chính. Dựa trên định nghĩa, ngân hàng mở có ba đặc điểm chính là tính di động dữ liệu, quyền tự chủ của khách hàng và trách nhiệm của bên nhận. Tổ chức Tiêu chuẩn hóa Quốc tế (ISO) định nghĩa tính di động dữ liệu là “khả năng dễ dàng chuyển dữ liệu từ hệ thống này sang hệ thống khác mà không cần nhập lại dữ liệu.” Dựa trên định nghĩa này, trong ngân hàng mở, người tiêu dùng có thể chia sẻ dữ liệu ngân hàng liên quan của họ với các bên cung cấp dịch vụ thứ ba (TPP), phù hợp với “tính di động dữ liệu”. Tính di động dữ liệu trong ngân hàng mở được hỗ trợ bởi công nghệ dữ liệu chuẩn hóa và tương thích, chủ yếu là các API. Quyền tự chủ của khách hàng là khả năng suy xét và hành động dựa trên những lý do phù hợp với bối cảnh thị trường. Đây là một nguyên tắc nền tảng của nền dân chủ tự do, trong đó các nhà tiếp thị được phép tác động đến khách hàng nhưng phải tôn trọng quyền tự chủ của họ. Ngân hàng mở trao quyền cho khách hàng kiểm soát việc chia sẻ dữ liệu ngân hàng của họ, và quyền này được hỗ trợ bởi các quyền hợp pháp của khách hàng trong việc chia sẻ dữ liệu thông qua ngân hàng mở. Ngân hàng mở yêu cầu các bên nhận dữ liệu ngân hàng của khách hàng (TPPs) phải chịu trách nhiệm trước khách hàng. Do đó, các công ty Fintech nhận được dữ liệu ngân hàng phải có trách nhiệm bảo vệ dữ liệu này khỏi bị rò rỉ, đánh cắp, v.v… Chính vì vậy, việc quản lý chặt chẽ các TPP thông qua quy định là rất quan trọng. Nhìn chung, ba đặc điểm này của ngân hàng mở đều phản ánh mục tiêu cải thiện tính cạnh tranh, thúc đẩy đổi mới và tăng cường bảo vệ người tiêu dùng. Các yếu tố thúc đẩy ngân hàng mở Kỳ vọng của khách hàng ngày càng cao Kết nối Open API ngày càng phổ biến Định danh khách hàng trở thành yếu tố cốt lõi trong chiến lược kinh doanh Các cơ quan quản lý đang thúc đẩy việc tăng cường cạnh tranh và đổi mới trong thị trường tài chính, với chiến lược tài chính toàn diện Open Banking được chọn là bước đi đầu tiên hướng tới mục tiêu này của nhiều quốc gia. Theo Ngân hàng Thế giới đã đề cập, tài chính toàn diện “giúp thuận lợi cho cuộc sống hàng ngày và hỗ trợ các gia đình, doanh nghiệp lên kế hoạch cho mọi thứ, từ mục tiêu dài hạn đến các trường hợp khẩn cấp, bất ngờ.” Thêm vào đó, “với tư cách là chủ tài khoản, mọi người có khả năng sử dụng các dịch vụ tài chính khác, chẳng hạn như tiết kiệm, tín dụng và bảo hiểm, khởi nghiệp và mở rộng kinh doanh, đầu tư vào giáo dục hoặc sức khỏe, quản lý rủi ro và vượt qua những cú sốc tài chính, tất cả đều giúp cải thiện chất lượng cuộc sống tổng thể của họ.” 3. Cách tiếp cận ngân hàng mở toàn cầu Các sáng kiến ngân hàng mở đang xuất hiện ở khắp mọi nơi. Một số được dẫn dắt bởi quy định, chính sách (ví dụ: EU, Vương quốc Anh) và một số được điều khiển bởi thị trường, ví dụ: Hoa Kỳ. Phạm vi của các sáng kiến là khác nhau: Một số được giới hạn trong các dịch vụ ngân hàng (EU) và một số khác được mở rộng đến các lĩnh vực ngoài tài chính như Bảo hiểm, Chứng khoán, Thương mại điện tử…(Úc). Ở châu Âu, các yêu cầu truy cập dữ liệu không đối xứng, có nghĩa là các ngân hàng phải cung cấp cho TPP quyền truy cập vào tài khoản thanh toán, nhưng các ngân hàng không có quyền truy cập vào dữ liệu mà TPP nắm giữ (trừ khi chính các tài khoản này được mở bởi ngân hàng đó). Ở một số khu vực pháp lý khác, quyền chia sẻ dữ
