Những quy định pháp lý trong giao dịch điện tử của Việt Nam
Những biến động từ đại dịch đã khiến nhu cầu chuyển đổi các giao dịch trong hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp sang dạng thức điện tử. Đi cùng với đó là rất nhiều những quy định pháp lý trong giao dịch điện tử nhằm đảm bảo tính tin cậy, toàn vẹn và chống chối bỏ của tài liệu, thông điệp điện tử sinh ra khi giao dịch điện tử. 1. Hệ thống pháp luật về giao dịch điện tử Hiện tại, hành lang pháp lý tại Việt Nam về giao dịch điện tử, số hóa quy trình paperless trong tổ chức, ký điện tử, ký số và lưu trữ điện tử đã có với cao nhất là Luật giao dịch điện tử 2005, Nghị định 130/2018/NĐ-CP quy định thi hành luật Giao dịch điện tử về chữ ký số và chứng thực chữ ký số. Cùng với đó là các quy định từ Bộ Thông tin và Truyền thông: Thông tư 06/2015/TT-BTTTT, Thông tư 16/2019/TT-BTTTT, Thông tư 22/2020/TT-BTTTT về các tiêu chuẩn về ký số, phần mềm ký số và phần mềm ứng dụng chữ ký số và những luật chuyên ngành như Nghị định 165/2018/NĐ-CP, Nghị định 35/2007/NĐ-CP cho Tài chính – Ngân hàng, Nghị định 52/2013/NĐ-CP về thương mại điện tử, Thông tư 02/2019/TT-BNV, Nghị định 30/2020/NĐ-CP về lưu trữ điện tử. Tuy nhiên để triển khai, áp dụng đầy đủ còn nhiều vướng mắc. Bài toán khó đối với các tổ chức là cân bằng giữa trải nghiệm người dùng, đơn giản, dễ dùng với tính tin cậy, tuân thủ pháp lý và hiệu quả về chi phí. Về tính tin cậy, các giao dịch điện tử phải đảm bảo liên kết danh tính, định danh người ký, đảm bảo tính toàn vẹn dữ liệu cả quá trình khởi tạo, truyền gửi, lưu trữ dữ liệu, lưu trữ bằng chứng, chứng cứ điện tử trong tranh tụng, tranh chấp pháp lý. Đặc biệt là vấn đề xác thực tài liệu điện tử không phụ thuộc vào công nghệ, thời gian lưu trữ, cũng như không phụ thuộc vào chứng thư số bị hết hạn hay bị thu hồi. Dù quy định đã có nhưng phần lớn các tổ chức đều chưa có đầy đủ hệ thống đảm bảo đáp ứng tính tin cậy và tuân thủ đầy đủ pháp luật. Thậm chí, những đơn vị cung cấp dịch vụ liên quan cũng chưa nhận thức thấu đáo. Việc áp dụng chữ ký số, chữ ký điện tử, con dấu điện tử lên tài liệu điện tử, thông điệp điện tử nhằm định danh người ký, thay thế dần chữ ký tay, con dấu đỏ đã trở nên thông dụng nhưng đảm bảo tính tin cậy, toàn vẹn, chống chối bỏ, bất kỳ thay đổi, sửa xóa nào trên tài liệu đều bị phát hiện, tuân thủ quy định pháp luật thì hầu hết các giải pháp ký số chưa đáp ứng được. Trong khi đây là yêu cầu bắt buộc và tối quan trọng khi giao dịch điện tử. 2. Rủi ro của tài liệu điện tử, thông điệp điện tử trong lưu trữ điện tử dài hạn Phần lớn chữ ký số, chữ ký điện tử hiện nay đang sử dụng nguồn thời gian là nguồn thời gian của máy tính, máy chủ ký số, máy chủ ứng dụng chữ ký số gây rủi ro về tính bằng chứng, chứng cứ của tài liệu, thông điệp điện tử. Thông điệp dữ liệu gắn kèm dấu thời gian timestamp theo quy định tại Điều 30, Nghị định 130/2018/NĐ-CP là điều kiện đảm bảo tính tin cậy, chống chối bỏ cao nhất trong giao dịch điện tử. Việc triển khai, áp dụng thiếu triệt để các quy định pháp luật của người dùng và các đơn vị cung cấp dịch vụ đã gây ra những bất lợi trong lưu trữ điện tử lâu dài khi tài liệu không thể xác thực trong dài hạn, không thể chứng minh được giá trị pháp lý khi chứng thư số hết hạn hoặc bị thu hồi. Chữ ký số cơ bản sẽ có vòng đời phụ thuộc vào thời hạn chứng thư số và chỉ đáp ứng giao dịch điện tử cơ bản, có thời hạn lưu trữ ngắn hạn. Trong trường hợp yêu cầu lưu trữ dài hạn, toàn vẹn dữ liệu, tra cứu xác thực lâu dài thì việc triển khai chữ ký số cơ bản sẽ ko đảm bảo các tiêu chuẩn kỹ thuật. Trong trường hợp áp dụng ký số đóng dấu thời gian timestamp từ nguồn thời gian tin cậy đáp ứng Thông tư 06/2015/TT-BTTTT, tài liệu điện tử sẽ có thể đưa vào lưu trữ dài hạn trong 5 năm, 10 năm, 20 năm hoặc vĩnh viễn, dễ dàng kiểm tra trạng thái chứng thư số tại thời điểm ký mà không phụ thuộc vào thời hạn chứng thư số. Tuy nhiên, hơn 90% các tổ chức, doanh nghiệp vẫn chưa áp dụng dấu thời gian timestamp trong ký số tài liệu. Rất ít nhà cung cấp dịch vụ tin cậy tại Việt Nam có hiểu biết và triển khai các dịch vụ đáp ứng các tiêu chuẩn về chữ ký số lâu dài, áp dụng ký số đóng dấu thời gian timestamp, cung cấp thông tin về dấu thời gian, thông tin về thu hồi chứng thư số phục vụ lưu trữ, xác thực tài liệu điện tử. 3. Giải pháp hoàn chỉnh cho ký số lâu dài, lưu trữ điện tử dài hạn SAVIS là tổ chức đầu tiên và duy nhất có khả năng cung cấp đồng thời cả hai dịch vụ quan trọng nhất trong ký số đó là: Dịch vụ chứng thực điện tử cấp dấu thời gian TrustCA Timestamp và Dịch vụ ký số, con dấu điện tử đảm bảo từ mô hình ký số từ xa Remote Signing theo tiêu chuẩn EU eIDAS QTSP –
Những thế mạnh giúp SAVIS dẫn đầu thị trường chữ ký số tại Việt Nam
Thị trường chữ ký số có sự tham gia của gần 20 nhà cung cấp dịch vụ chứng thực chữ ký số công cộng (CA) và các đơn vị cung cấp giải pháp, phần mềm. SAVIS là một trong những nhà cung cấp sản phẩm, giải pháp, dịch vụ hàng đầu với những thế mạnh riêng đang từng bước khẳng định vị thế số 1 trên thị trường. 1. Nhà cung cấp Dịch vụ Chứng thực điện tử cấp dấu thời gian – TrustCA Timestamp Dịch vụ chứng thực điện tử cấp dấu thời gian – TrustCA Timestamp đầu tiên và duy nhất tại Việt Nam đã được SAVIS chính thức ra mắt vào tháng 3/2021. Mỗi năm, các tổ chức tài chính, ngân hàng, doanh nghiệp đang ký số hàng triệu hợp đồng điện tử, hợp đồng lao động, chứng từ điện tử, văn bản điện tử, hồ sơ điện tử mà chỉ sử dụng các hình thức ký số cơ bản, không gắn ký số đóng dấu thời gian timestamp. Tài liệu lúc này sẽ không thể xác thực lâu dài sau khi chứng thư số hết hạn cũng như không đảm bảo tiêu chuẩn lưu trữ lâu dài 5 năm, 10 năm hoặc lâu hơn nữa. Trong trường hợp sử dụng chứng thư số 24h để ký hợp đồng lao động, chứng từ, hóa đơn, hồ sơ điện tử, tài liệu không thể xác thực chữ ký số, không tuân thủ quy định về lưu trữ và gây rủi ro pháp lý nghiêm trọng chỉ 1 ngày sau ký số. -Doanh nghiệp ký kết các hợp đồng thương mại giá trị lớn với đối tác nước ngoài, giao dịch điện tử liên thông với hệ thống toàn cầu sẽ gây ra mất uy tín và bất lợi cho tổ chức khi tranh kiện trên môi trường quốc tế -Trong tổ chức, chứng thư số 24h có thể gây thiệt hại vô hình nhiều tỷ đồng mỗi năm -Cơ quan tòa án khó xác minh được bằng chứng, chứng cứ khi có tranh chấp, khiếu kiện xảy ra -Bất lợi cho cả hai bên: chủ doanh nghiệp/người sử dụng lao động và người tiêu dùng/người lao động khi sử dụng dịch vụ từ nhà cung cấp không có dịch vụ đóng dấu thời gian Khi này, sử dụng ký số đóng dấu thời gian – TrustCA Timestamp là giải pháp triệt để nhất để bảo vệ tài liệu điện tử của bạn. TrustCA Timestamp giúp chống gian lận, giả mạo cao nhất trong giao dịch điện tử, đảm bảo tính pháp lý khi lưu trữ tài liệu điện tử, xác thực tài liệu dài hạn, tin cậy cả sau khi chứng thư số hết hạn hay nhà cung cấp ngừng hoạt động. Hiện tại, SAVIS là đơn vị đầu tiên và duy nhất được cấp phép và xây dựng đầy đủ hạ tầng cung cấp dịch vụ này. Sử dụng công nghệ của những tập đoàn hàng đầu thế giới tuân thủ theo các tiêu chuẩn khắt khe của châu Âu, Mỹ và quy định của Việt Nam, hợp tác với hãng công nghệ hàng đầu thế giới TrustCA Timestamp cung cấp dịch vụ tin cậy nhất, giúp tổ chức, doanh nghiệp: -Chống gian lận, giả mạo cao nhất trong giao dịch điện tử -Đảm bảo tính pháp lý khi lưu trữ điện tử -Xác thực tài liệu dài hạn, tin cậy cả sau khi chứng thư số hết hạn. -Giúp thay thế hoàn toàn bản giấy, không phải in ấn – lưu kho chứng từ cuối ngày -Áp dụng cho mọi loại tài liệu: hợp đồng điện tử, hóa đơn điện tử, chứng từ kế toán, chứng từ bảo hiểm, sao kê ngân hàng,… 2. Dịch vụ ký số, con dấu điện tử đảm bảo từ mô hình ký số từ xa Remote Signing theo tiêu chuẩn EU eIDAS QTSP Để tạo dựng niềm tin giữa các tổ chức, cá nhân trong thị trường chung châu Âu, Quy định eIDAS áp dụng chứng nhận Nhà cung cấp dịch vụ tin cậy đảm bảo (QTSP) như một tiêu chuẩn cao nhất về sự an toàn, tin cậy, bảo mật trong giao dịch điện tử. Hiện nay, chỉ có chữ ký điện tử đảm bảo QES cho cá nhân, con dấu điện tử đảm bảo cho tổ chức QSeal cung cấp bởi nhà cung cấp dịch vụ tin cậy đảm bảo QTSP được công nhận trên toàn lãnh thổ EU về hiệu lực pháp lý tương đương chữ ký tay hoặc dấu mộc mà không phải trải qua bất cứ thủ tục đánh giá hay giải trình nào khác. Cơ chế kiểm định và đánh giá công nhận một QTSP được xếp hạng khắt khe bậc nhất châu Âu khi mọi tiêu chí đều yêu cầu phải đáp ứng tuyệt đối. Tháng 7/2021, SAVIS trở thành đơn vị đầu tiên đạt chứng nhận QTSP tại Việt Nam theo Quy định về định danh điện tử và các dịch vụ tin cậy eIDAS của Liên minh châu Âu (EU). Chứng nhận QTSP sẽ là tiền đề cho việc hợp pháp hóa các hợp đồng điện tử, văn bản, chứng từ điện tử ký kết giữa các cá nhân, tổ chức, doanh nghiệp Việt Nam và đối tác EU đồng thời là bước phát triển lớn cho thị trường chữ ký số, đưa việc sử dụng ký số, ký số từ xa trong giao dịch điện tử, số hoá tài liệu trở nên phổ biến hơn nữa tại Việt Nam. 3. Hệ giải pháp ký số toàn diện nhất hiện nay SAVIS đã hợp tác chặt chẽ với những tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới về ký số, thiết bị bảo mật HSM nhằm đưa ra những giải pháp – ký số với những tính năng ưu việt như: Digicert, Entrust, Gemalto/Thales, Safelayer… Hiện tại, SAVIS sở hữu những giải pháp – dịch vụ ký số toàn diện
